De bouw van een nieuw pand, verbouwingen en een nieuwe manier van werken bieden kansen om de inrichting helemaal aan te passen aan de wensen van de organisatie en haar medewerkers. Helaas blijkt vaak dat als de nieuwe situatie werkelijkheid is, er heel wat klachten zijn. Elke keer weer geven ondernemingsraden achteraf aan dat een vroege betrokkenheid van groot belang is. Het advies luidt dus om je rechten af te dwingen alvorens de planvorming is begonnen. Omdat het bij nieuwbouw en verbouwingen gaat om een belangrijke investering, soms ook een adviesopdracht aan een extern bureau of een verandering van plaats, moet aan de ondernemingsraad een advies worden gevraagd op basis van artikel 25 van de Wet op ondernemingsraden (WOR). Vaak krijgt de ondernemingsraad bij een nieuwbouwplan ook te maken met onderdelen die vallen onder het instemmingsrecht (WOR, artikel 27). Een bouwproject, zeker als er een organisatiewijziging aan vast zit, valt dus nooit in zijn geheel onder het adviesrecht. Een ondernemingsraad kan het proces dan ook het best zien als een geheel van afzonderlijke stappen en elementen, die ieder een eigen advies en instemming behoeven. Daarnaast kan de or via het initiatiefrecht zelf met voorstellen komen ten aanzien van bijvoorbeeld de gebouwindeling.
Een bouwproject is complex. Dat kan voor de ondernemingsraad veel werk met zich meebrengen. Toch hoeft het niet zo tijdrovend en ingewikkeld te zijn als dat op het eerste gezicht lijkt. De ondernemingsraad kan er ook voor kiezen om het bouwproces op hoofdlijnen te volgen. Hij houdt zich op de hoogte van de belangrijkste documenten en richt zich verder op de planning, het proces en de gevolgen voor het personeel. In 2010 worden de Arbobeleidsregels overboord gegooid of eerder, op het moment dat er een officiële arbocatalogus voor de sector is. Als er geen (goede) arbocatalogus van de grond komt, bieden de Arbobeleidsregels nog tot 2010 houvast en kan de or afdwingen om de ‘oude’ regels ook na 2010 te behouden. Een ander aanknopingspunt is de in de Arbowet verplichte Risico-inventarisatie en -evaluatie (Ri&e), waarin alle knelpunten op het gebied van de arbeidsomstandigheden worden geïnventariseerd.
